Cách nghe chép chính tả tiếng Anh đúng cách, từng bước một
Nghe chép chính tả là lời khuyên ai học tiếng Anh cũng từng nghe. Phần ít ai nói rõ là làm thế nào cho đúng, nên rất nhiều người mở một bài lên, chép được vài câu, thấy sai gần hết rồi kết luận mình không hợp với phương pháp này.
Thường thì không phải bạn không hợp. Thường là bạn đang làm sai một trong bốn bước, và bước hay bị bỏ nhất lại đúng là bước duy nhất khiến bạn tiến bộ.
Bài này đi qua đúng quy trình, kèm những lỗi cụ thể mà tai người Việt hay vấp. Nếu bạn đang tìm công cụ nào để chép, bài so sánh 8 web và app nghe chép chính tả trả lời câu đó.
- Bốn bước, làm đúng thứ tự
- Chọn bài vừa sức
- Bốn nhóm lỗi tai người Việt hay vấp
- Mỗi buổi bao lâu, bao lâu thì khá lên
- Câu hỏi thường gặp
Bốn bước, làm đúng thứ tự
Thứ tự quan trọng hơn người ta tưởng. Đảo bước là cách nhanh nhất để buổi học biến thành gõ chữ.
Bước 1: Nghe hết một lượt, chưa chép gì cả
Mục đích của lượt này không phải hiểu, mà là làm quen: chủ đề là gì, mấy người nói, giọng thế nào, nhanh hay chậm. Nghe được bao nhiêu cũng không sao.
Bỏ bước này thì bạn vừa phải đoán nội dung vừa phải bắt từng từ cùng lúc, và não sẽ dồn hết sức vào việc đoán.
Bước 2: Chép từng câu
Nghe một câu, dừng, chép ra. Tua lại câu đó nếu cần. Quy tắc duy nhất cần nhớ: sau khoảng năm lần mà vẫn không ra thì để trống và đi tiếp.
Nghe lần thứ mười lăm gần như không bao giờ giúp. Nếu từ đó chưa có trong đầu bạn thì nghe thêm cũng không sinh ra được, và bạn chỉ đang đốt kiên nhẫn của chính mình. Chỗ trống là thông tin, không phải thất bại.
Bước 3: Đối chiếu với transcript
Đây là bước quyết định, và cũng là bước hay bị bỏ nhất. So bài chép của bạn với bản gốc, từng từ.
Đừng chỉ đếm xem sai bao nhiêu. Hãy nhìn xem kiểu sai là gì, vì lỗi nghe gần như luôn rơi vào vài nhóm cố định, và biết mình thuộc nhóm nào thì lần sau bạn để ý đúng chỗ.
Bước 4: Nghe lại đúng những câu vừa sai
Mở lại các câu bạn chép hụt và nghe, giờ đã biết đáp án. Cảm giác "à, nó nằm ngay đấy mà mình không nghe ra" chính là lúc tai bạn học được thứ gì đó.
Bỏ bước 3 và 4 thì buổi vừa rồi chỉ là bài tập gõ phím. Nghiêm túc: nếu hôm nào bạn chỉ có mười phút, hãy chép ít hơn chứ đừng bỏ hai bước cuối.
Chọn bài vừa sức
Bài đúng sức là bài mà nghe lượt đầu bạn nắm được đại ý nhưng chắc chắn còn sót chi tiết. Nếu chép mà sai gần hết thì bài đang quá khó, và bạn sẽ nản trong vòng ba hôm. Nếu chép gần như đúng hết thì bài không dạy bạn gì mới.
Một cách đơn giản để tự kiểm tra: sau khi đối chiếu, nếu số chỗ bạn để trống nhiều hơn khoảng một phần tư số từ, hãy lùi xuống một bậc.
Độ dài cũng vậy. Một hai phút audio là quá đủ cho một buổi. Nghe thì thấy ngắn, nhưng chép từng câu sẽ ngốn hết hai mươi phút, và đó là chuyện bình thường.
Nếu chưa rõ mình đang ở đâu, làm bài kiểm tra trình độ nghe một lần rồi chọn theo kết quả, đỡ mất vài tuần dò dẫm.
Bốn nhóm lỗi tai người Việt hay vấp
Sau vài buổi, bạn sẽ thấy lỗi của mình lặp lại. Đây là bốn nhóm phổ biến nhất, kèm ví dụ cụ thể.
| Nhóm lỗi | Bạn nghe thành | Thực ra là |
|---|---|---|
| Âm cuối bị nuốt | ask | asked |
| Nối âm | anowuranahaf | an hour and a half |
| Dạng rút gọn | he would | he'd |
| Từ chức năng nói lướt | (không nghe thấy gì) | of, at, to |
Âm cuối và đuôi từ
Tiếng Việt không có phụ âm cuối bật hơi như tiếng Anh, nên tai chúng ta mặc định bỏ qua chúng. Hậu quả là weeks nghe thành week, walked thành walk. Điều đáng nói là mất đuôi thì mất luôn cả thì và số nhiều, tức là mất nghĩa chứ không chỉ mất âm.
Nối âm
Người bản xứ không đọc rời từng từ. an hour and a half ra khỏi miệng thành một khối liền. Khi chép, bạn sẽ thấy mình viết ra một chuỗi vô nghĩa rồi bỏ trống. Đây là nhóm lỗi tiến bộ rõ nhất nhờ chép chính tả, vì bạn buộc phải tách khối đó ra thành từng từ.
Dạng rút gọn
he'd, they've, would've, should've trôi qua rất nhanh. Mẹo nhỏ: khi thấy câu mình chép ra thiếu một trợ động từ mà vẫn có vẻ đúng ngữ pháp, nhiều khả năng chỗ đó có một dạng rút gọn bạn đã bỏ qua.
Từ chức năng
Những từ ngắn không mang trọng âm bị nói lướt gần như mất hẳn. Chúng ít ảnh hưởng tới nghĩa, nên nhiều người bỏ qua. Nhưng chính chúng là thứ khiến bạn nghe được cả câu thay vì bắt được vài từ khoá rồi đoán phần còn lại.
Mỗi buổi bao lâu, bao lâu thì khá lên
Hai mươi phút mỗi ngày, làm đều, hơn hẳn hai tiếng dồn vào cuối tuần. Vì phải chép từng câu nên kiểu luyện này khá nặng đầu, và làm ngắn nhưng đều là cách duy nhất giữ được thói quen.
Về tiến bộ, cảm giác là chỉ báo tệ: ngày ngủ đủ bạn thấy mình giỏi hẳn, ngày mệt thì thấy mình tệ đi, trong khi trình độ thật chẳng đổi. Vài dấu hiệu đáng tin hơn:
- Cùng một độ khó, số chỗ để trống ít dần.
- Bạn cần tua lại ít lần hơn cho mỗi câu.
- Một nhóm lỗi từng lặp đi lặp lại, chẳng hạn đuôi -ed, thưa dần.
- Bạn bắt đầu nghe ra các từ chức năng mà trước đây hoàn toàn không tồn tại với bạn.
Tiến bộ ở kỹ năng nghe đi theo từng bậc chứ không theo đường thẳng. Có thể vài tuần liền không thấy gì, rồi đột nhiên một bài từng khó bỗng thành dễ thở.
Câu hỏi thường gặp
Nên chép bằng tay hay gõ máy?
Gõ máy nhanh hơn nên bạn chép được nhiều hơn trong cùng thời gian, và công cụ chấm được ngay. Chép tay chậm hơn nhưng có người thấy nhớ lâu hơn. Không có đáp án đúng, chọn cái bạn duy trì được.
Có nên bật phụ đề khi chép không?
Không, trong lúc chép thì không. Phụ đề biến bài nghe thành bài đọc. Chỉ mở transcript ở bước đối chiếu.
Chép chính tả có giúp thi IELTS hay TOEIC không?
Có, gián tiếp. Bài thi kiểm tra khả năng bắt chi tiết trong lúc nghe, mà chép chính tả rèn đúng phần đó: con số, tên riêng, đuôi động từ, các từ chức năng bị nói lướt. Đó cũng là những chỗ hay mất điểm nhất.
Nghe không hiểu gì cả thì có nên chép không?
Không. Nếu bạn không nắm được đại ý ở lượt nghe đầu thì bài đang quá khó, và chép sẽ chỉ là chép âm thanh vô nghĩa. Lùi xuống bài dễ hơn.
Bao lâu thì nên tăng độ khó?
Khi bạn chép một bài ở mức hiện tại mà chỉ còn sót lác đác vài chỗ, và những chỗ sót không còn thuộc cùng một nhóm lỗi nữa.
Bắt đầu
Chọn một bài ngắn vừa sức, đặt hẹn giờ hai mươi phút, và làm đúng bốn bước ở trên, đặc biệt là hai bước cuối. Nếu muốn có sẵn transcript chuẩn, trình phát cắt theo câu và phần chấm chỉ ra từng từ sót, bạn có thể bắt đầu chép trên WELE miễn phí.
Đọc thêm: so sánh 8 web và app nghe chép chính tả nếu bạn đang chọn công cụ, và khung 20 phút luyện nghe mỗi ngày nếu bạn muốn biến việc này thành thói quen.